Gepubliceerd op
Met aandelen wordt u mede-eigenaar van menselijk vernuft. Obligaties betalen rente voor geld dat u uitleent aan overheden en bedrijven. Vastgoed biedt een fysiek onderdak en huurinkomsten. Decennialang leek een combinatie van die klassieke beleggingen voldoende om bijna elke storm te doorstaan.
Tot de inflatie toeslaat.
Wanneer de prijzen van energie, voedsel en industriële grondstoffen sterk stijgen, door een geopolitiek conflict, problemen in de toeleveringsketens of een ruim begrotingsbeleid, kunnen aandelen en obligaties tegelijk dalen. Hogere kosten drukken de winstmarges van bedrijven, terwijl centrale banken de rente optrekken om de economie af te koelen, waardoor bestaande obligaties in waarde dalen.
Daar komt de oudste beleggingscategorie ter wereld in beeld: grondstoffen. Van vaten ruwe olie en tonnen koper tot graan en goudstaven: grondstoffen zijn de fysieke bouwstenen van de economie, en kunnen in een portefeuille een rol spelen als tegengewicht.
Waarom alleen “papieren” beleggingen niet altijd volstaan
In de jaren met lage inflatie gold lange tijd een eenvoudige regel: als aandelen daalden, stegen obligaties en vingen ze de klap op. In een wereld van herschikte toeleveringsketens, grondstoffennationalisme en hoge overheidsschulden houdt dat verband niet altijd meer stand.
Grondstoffen gedragen zich om drie redenen anders dan financiële effecten:
- Directe band met inflatie: aandelen en obligaties zijn aanspraken op toekomstige kasstromen, die aan koopkracht verliezen als de inflatie stijgt. Grondstoffen maken zelf deel uit van wat de inflatie meet. Langetermijnonderzoek toont dat grondstoffen het in periodes van hoge inflatie vaak beter deden dan aandelen en obligaties.
- Een ander ritme dan de beurs: grondstofprijzen worden vooral bepaald door fysieke vraag en aanbod, zoals mijnproductie, afspraken tussen olieproducerende landen en het weer tijdens het oogstseizoen. Daardoor bewegen ze historisch vaak los van aandelen en obligaties.
- Gevoelig voor geopolitiek: conflicten, handelstarieven of verstoorde scheepvaartroutes kunnen de prijs van schaarse grondstoffen en van goud doen stijgen, terwijl financiële markten onder druk staan. Dat is geen wet: ook grondstoffen kunnen in een crisis fors dalen, bijvoorbeeld als de vraag wegvalt.
Vier soorten grondstoffen
“Grondstoffen” zijn geen eenvormige categorie. Er zijn vier grote groepen, elk met een eigen rol:
1. Edelmetalen (goud en zilver)
Goud geldt van oudsher als bescherming tegen waardeverlies van munten, schuldencrises en geopolitieke onrust, en beweegt grotendeels los van de dagelijkse conjunctuur. Sinds 2022 kopen centrale banken opvallend veel meer goud dan in de jaren daarvoor. Zilver is een mengvorm: deels een monetair metaal, deels een industriële grondstof. Meer dan de helft van de vraag naar zilver komt uit de industrie, met zonnepanelen en elektronica als belangrijke groeiers.
2. Industriële metalen (koper, aluminium, lithium)
De digitale economie en de energietransitie hebben een grote fysieke voetafdruk. Datacenters voor AI, sterkere elektriciteitsnetten en elektrische voertuigen vragen grote hoeveelheden koper, aluminium en batterijmetalen. Omdat het vaak meer dan tien jaar duurt om een nieuwe kopermijn van ontdekking tot productie te brengen, verwachten veel analisten dat het aanbod de groeiende vraag moeilijk kan volgen.
3. Energie (olie, aardgas, uranium)
Energie blijft de motor van transport, industrie en verwarming. Spanningen in belangrijke productiegebieden werken snel door in de energieprijzen, en via die prijzen in de hele economie. Een positie in energie kan een deel van die prijsstijgingen opvangen.
4. Landbouw (tarwe, maïs, soja, koffie, cacao)
Een groeiende wereldbevolking en grilliger weer zetten de voedselvoorziening onder druk. Landbouwprijzen volgen biologische en klimatologische cycli eerder dan bedrijfswinsten, wat voor extra spreiding kan zorgen.
Hoe beleggers toegang krijgen tot grondstoffen
Wie in grondstoffen belegt, hoeft geen koperplaten in een magazijn op te slaan of zelf termijncontracten te verhandelen. Beursgenoteerde producten maken ze breed toegankelijk. De drie belangrijkste vormen:
| Vorm | Hoe het werkt | Typische rol | Voor- en nadelen |
|---|---|---|---|
| Fysiek gedekte edelmetalen (ETC’s) | Beursgenoteerde producten die gedekt zijn door fysiek goud of zilver in een kluis. | Vermogensbehoud op lange termijn, buffer in crisissen. | Volgt de prijs van het metaal rechtstreeks, zonder kosten van doorrollen. Levert geen rente of dividend op. |
| Brede grondstoffenfondsen | Volgen een mand van grondstoffen uit energie, metalen en landbouw, via termijncontracten. | Brede blootstelling aan grondstoffen in één product. | Spreiding over alle sectoren en automatische herweging. Gevoelig voor de kosten van het doorrollen van contracten. |
| Aandelen van producenten | Aandelen van mijnbouw-, energie- en landbouwbedrijven. | Blootstelling aan grondstoffen met mogelijke dividenden. | Winsten kunnen sneller stijgen dan de grondstofprijs. Blijft gevoelig voor beurscrashes en voor de kwaliteit van het bedrijfsbeheer. |
De kleine lettertjes: beweeglijkheid en “roll yield”
Grondstoffen kunnen een portefeuille in bepaalde omstandigheden stabiliseren, maar ze hebben eigen kenmerken waar elke belegger zich bewust van moet zijn:
- Grondstoffen groeien niet vanzelf: een bedrijf innoveert, herbelegt zijn winst en keert dividend uit. Een baar goud of een vat olie doet niets: het rendement hangt volledig af van prijsbewegingen en van de cyclus van vraag en aanbod.
- Let op contango bij termijncontracten: een fonds kan geen miljoenen vaten olie of tonnen tarwe opslaan, en belegt daarom in termijncontracten. Voor een contract afloopt, moet het fonds het verkopen en een volgend contract kopen. Zijn latere contracten duurder dan de huidige prijs (contango), dan kost dat doorrollen telkens rendement. Sommige indexen spreiden hun contracten daarom over langere looptijden om dat effect te beperken.
- Sterke schommelingen: individuele grondstoffen kennen uitgesproken cycli van hausse en baisse. Veel beheerders gebruiken grondstoffen daarom als aanvulling in een portefeuille, niet als kern.
Hoe wij ernaar kijken
Bij Vermeeren & Van Haute vormen grondstoffen één van de zes domeinen waarin we voor eigen rekening investeren, als tegengewicht voor de andere delen van de portefeuille. Elk domein heeft zijn eigen rol: Class A-fondsen bieden een brede kern, internationaal vastgoed tastbare waarde en geografische spreiding, en automated trading een gedisciplineerde, regelgebonden aanpak. Grondstoffen vullen dat aan voor periodes waarin inflatie oploopt of fysieke toeleveringsketens onder druk staan.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen beleggingsadvies, aanbod of aanbeveling. Beleggen in grondstoffen houdt aanzienlijke risico’s in, waaronder sterke koersschommelingen; u kunt (een deel van) uw inleg verliezen. Rendementen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.